Pablo Picasso

28 Ekim 1881 – 8 Eylül 1973

Pablo Picasso

İspanyol Ressam ve Heykeltıraş

Picasso 25 Ekim 1881 yılında Malaga’da dünyaya geldi. Endülüslü tanınmış bir aileden gelen babası José Ruiz Blasco ressamdı ve İspanya’daki en önemli sanat enstitülerinde resim öğretmenliği yapıyordu. Kültürlü, zeki ama üşengeç biri olan Don José sanatla ilgili heveslerinin olağanüstü bir resim yeteneğine sahip olan oğlunda yaşam bulmasını ümit ediyordu. Kendisine ‘İngiliz’ lakabının verilmesine yol açan soylu görünüşü, sarı saçları ve beyaz teni, bütün yaşamı boyunca Pablo’da hayranlık uyandırmıştır. Ceneviz asıllı olan annesi Maria Picasso Lopez çok canlı ve neşeli bir kadındı. Büyük mali sıkıntılar yaşansa bile sakin bir aile ortamı çocukluğundan itibaren Picasso’ya resim alanındaki eğilimlerini ve kişisel yeteneklerini geliştirme olanağı vermiştir: Resme ve boğalara duyduğu sevgi babasından geçmiş, ‘Machismo’, yani Endülüslü erkeklerin ortak özelliği olan ben-merkezcilik ise aldığı eğitim tarafından teşvik edilmişti. Kişiliği üzerinde annesinin, anneannesinin, halalarının, kız kardeşleri Lola ve Conchita’nın oluşturduğu bir harem ortamı etkili olmuştur.

Picasso, Annesinin Portresi, 1896, Barselona, Museu Picasso. Maria Picasso Lopez, ailesinin ekonomik zorluklarıyla başa çıkmayı bilmiştir. Onu daima çok sevmiş olan Picasso annesinin soyadını almıştır.

Picasso, Babasının Portresi, 1895-1896, Barselona, Museu Picasso. Picasso’nun cüretkâr denilebilecek tanımlamasına göre, “oda resimleri” alanında uzmanlaşmış olan Don Jose, özellikle güvercinleri resmetmeyi severdi.

Picasso, Picasso, Boğa Güreşi, 1896, Barselona, Museu Picasso. Arenalara, matadorlara ve boğalara olan tutkusu Picasso’nun yaşamındaki yerini korumuş ve eserlerinde sürekli tekrarlanan bir konu olmuştur. Sanatçı, babasının kucağında seyrettiği ilk corrida’larını daima duygulanarak anımsar.

 Sanat için babayı öldürmek gerek

Sanatçının bu ünlü deyişi, onu önceleyen resim geleneği karşısındaki tutumunu, yamyamlık ve inançsızlık arasındaki bitimsiz çatışmayı da açıklar niteliktedir. Picasso, başından beri, bağımsız ve en usta ressamlarınkine eşit yeteneğinin bilincinde bir tavır içindedir: Asla bir “kopyacı” olmamış, ruhu ve geçmişin değişik figüratif gelenekleriyle ilgili teknikleri dâhiyane bir şekilde yorumlamıştır. Modeli kendi bağımsızlığı içinde korumak, zorlu bir çıraklık sürecinde modelin basit bir aşama olarak kalmasını sağlamak, modeli taklit ederek onu aşmaya çalışmanın tuzağına düşmemek için, Picasso, yaratıcılığının bütün yönlerini kullanma özgürlüğünü ve gücünü kendisine tanımıştır. Tırmalayıcı bir mizah duygusuyla Avrupa resmi üzerindeki etkisi sanat yaşamının en canlı özelliklerinden biri olarak kalmıştır. Diğer büyük ustalar gibi, resmi titizlikle, saygıyla öğrenilmesi ve geliştirilmesi gereken bir meslek olarak görmüştür.

Delacroix, Cezayirli Kadınlar, 1834, Paris, Louvre. Günlük yaşamdan alınan bu kesit, doğu gelenek ve göreneklerinin Delacroix’in şiirsel resmi üzerinde yaptığı etkinin bir ifadesidir.

Raffaello gibi resim yapıyordum

Ruiz Blasco, ailesi 1891 yılında, İspanya’nın kuzeybatısında bulunan Galiçya’daki La Coruna’ya taşınır. La Coruna, Picasso’nun gelişiminde önemli bir evredir; sokak oyunları, akademik desen çalışmaları, Conchita’nın ölümü nedeniyle duyduğu gizemli suçluluk duygusu -ki onun gelecekteki gönül ilişkilerini derinden etkileyecektir- zamanından önce özgün bir resim tarzı geliştirmesine yol açmıştır. 1895 yılının ilk aylarında aile Barselona’ya taşınır. Baba ve oğul, Llotja adlı (bu sanat enstitüsü, içinde bulunduğu Borsa binasının adını almıştı) aynı okula devam ederler: Baba titiz bir öğretmen, oğul ise saygısız ama çok yetenekli öğrenci rolündedir. Picasso’nun gözde konuları, akademideki çıplak modellerin dışında, aile üyeleri ve yoksul kişilerdi. Ressamın manevi yurdu olarak seçtiği Barselona ilk sanatsal ve varoluşçu ilişkilerin kurulduğu ve ilk cinsel deneyimlerini yaşadığı ilham verici bir yer olmuştu. 1897-1898 yılları arasında, Pablo, San Fernando Akademisi’nde okumak için Madrid’e gider. 1898 yazında arkadaşı Manuel Pallares ile birlikte, Katalanya ve Aragon sınırındaki sarp Ebro düzlüklerinde “parlak” bir hayat deneyimi yaşar.

Picasso, Çıplak Ayaklı Kız, 1895, Paris, Musée Picasso. Elleri kucağında bitişik duran klasik poz, bütün yaşamı boyunca Coruña’nın eserlerine büyük bir hayranlık duyan ressamın eserlerinde de tekrarlanacaktır. Bu dönemde Velázquez, Zurbarán, Ribeira ve Murillo onu etkileyen ressamlardır. Picasso en başından beri büyük İspanyol sanat geleneğinin bir parçasıdır.

Casagemas’ın Ölümü

1901 yazına tarihlenen ve Paris, Musee Picasso’da sergilenen eser, bundan sonraki mucizevi değerde birçok resmin habercisidir. Ressam, kendini de bir parça sorumlu hissettiği bu intiharın hayaletini kovma gereksinimi duymuştur.

Picasso, Casagemas Tabutta, 1901, Özel Koleksiyon. Arkadaşının ölümü üzerine yaptığı bu eserde baş, kurşun deliğiyle tahrip olmuş bir halde, mum ışığının ölü yüz üzerine yansıttığı sarı ve soluk yeşil renklerle biraz hayaletimsidir. Casagemas’ın keskin profili, sanki olandan sorumlu tutarmışçasına, küstahça uzanan bir parmak gibi izleyiciye doğru uzanır.

Picasso baş yapıt : Casagemas Tabutta

 

Avignonlu Kızlar

Uzun bir hazırlık döneminden sonra 1907 yılının Haziran-Temmuz aylarında gerçekleştirilen “Avignonlu Kızlar” eseri, Kübist deneyin doğuşunu simgeler. Resim bugün New York, Modern Sanat Müzesi’nde bulunmaktadır.

Batı resminin ana prensipleriyle -perspektifsel yanılsama, uyum ve simetri- aralarındaki köprüleri yıkan cesur biçimsel çözümler ve devrimci kompozisyon kavramı nedeniyle resim, 1900′lerin başyapıtı olarak, bütün simgesel gücüyle çağdaş resim sanatının ufuklarını deler geçer. Bedenlerde ve yüzlerde yansıyan estetik kabalık en ileri ressamları bile altüst etmiştir. 1907 yılı Ekim ayında resmi gören Braque şöyle der. “Sanki biri benzin içip alev yutan adam olmaya kalkmış.” Eser, batı resim geleneği eleştirisine yeni temsili içerikler kazandırmıştır.

Parade

Uzun bir hazırlık sürecinden sonra 1917 yılında gerçekleştirilen Parade’in perdesi sanatsal yaratıcılıkla ilişkili ritüellere ve Picasso’nun eserlerinde bulunan kültürel ve plastik önermelerin insanı büyüleyen bireşimine anıtsal bir övgüdür. Halen Paris, Centre Pompidou’da bulunur.

Scala Paradisi’nin yukarısında, ruhsal boyutun ele geçirilişinin simgesi saygısızca muymunla özdeşleştirilmiştir. Sanatçının yaratıcı gücünün dönüşüme uğramış hali olan bu canlının Picasso’nun mitolojisinde ayrıcalıklı bir yeri vardır. Maymun, hem tansısal hem de cehennemi doğaya sahip, çift kişilikli bir yaratırtır. Bu nedenle akrobatların peşindedir.

Dünyanın simgesi olan yıldız topu, eserin yorumlanmasında anahtardır: Seyirci, evrenin yaradılışını yineleyerek onu kutlayan bir töreni izler. Top, bir mitoloji yaratığının ayaklarının dibinde durur: Bu, üzerinde başka bir kanatlı yaratığı kaypak bir biçimde dengede tutan kanatlı at Peassos’tur. kız, ilk taslaktaki güneş akrobatının yerini alır ama onun hermafroditlik, geçici olma, ustalık ve yaradılışın bir zorunluluğu olan karşıtlıkların (hayvan, insan, tanrı ve hermafrodit) uyumu gibi özelliklerini korur. Sanat ve yaşam, Kaosu düzenleme yetisinden doğar.

Cambazlar Picasso’nun dağarcığından tüm simgesel güçleriyle fırlarlar. Onlar, tehlike ve kurulu düzene karşı gelme yoluyla yaradılışın temel koşullarını göstermeye yetkin, ‘tersine bir dünyanın’ sakinleridir. Gök cisimlerinin devinimlerini düzenleyen antik tanrıların soyundan gelirler. Kimisi Apollon’un güneşsel doğasına sahiptir, kimisi ise Hermes’in cehennemi doğasına. Ölümcül atlayış, yaşamın büyüsünü kutsamak ve ölüm tehlikesini kovmak için bir araçtır. Onların eski giysileri altında evrenin düzenleyicileri gizlidir.

 

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s